We nemen de buitenwereld waar via onze zintuigen. Via een intern proces worden de zintuiglijke waarnemingen omgezet in externe gedragingen. Dit proces (van waarneming tot gedrag) wordt weergegeven in het NLP communicatiemodel.

Elke seconde staan we bloot aan enorm veel informatieprikkels. Denk aan: de smaak in je mond, het gevoel van je linkerteen, dingen die je in je ooghoek ziet, geluiden die je hoort, etc. Al deze informatieprikkels kunnen we niet tegelijkertijd bewust verwerken. We filteren deze informatie door onbewust dingen weg te laten, te vervormen en te generaliseren.

Communicatiemodel Mind Academy

Op basis van onze waarneming en de filtering van de informatie vormen we een interne voorstelling, oftewel een gedachtepatroon. Deze interne voorstelling is opgebouwd uit beelden, geluiden, gevoelens, interne dialoog (woorden die je tegen jezelf zegt), geur en smaak. De interne voorstelling en de fysiologie (onder andere houding en biochemische processen) hebben een belangrijke wisselwerking met elkaar. Hieruit ontstaat de stemming en dit stuurt uiteindelijk het gedrag en je resultaat.

Voordat de interne voorstelling tot stand komt wordt de informatie vanuit de buitenwereld gefilterd. Op onbewust niveau wordt een keuze gemaakt welke prikkels doordringen tot de interne voorstelling en welke niet. We filteren de informatie op basis van ons begrip van tijd en ruimte, materie en energie, ons taalvermogen, onze herinneringen, beslissingen, metaprogramma’s, waarden, overtuigingen en attitudes.

Vanuit dit model heeft ieder mens dus een unieke waarneming van de wereld. Ben je niet tevreden over hoe je de wereld waarneemt, verander dan je filters. De echte werkelijkheid bestaat dus uit veel meer informatie dan we bewust waarnemen. Onze interne voorstelling kan dus onmogelijk de werkelijkheid bevatten, wat door Alfred Korzybski, ‘de kaart is niet het gebied’ is genoemd. We nemen slechts onze kaart waar terwijl het gebied veel groter is.

De psycholoog George Miller heeft aangetoond dat we in staat zijn per seconde tussen de 5 en 9 eenheden aan informatie bewust te verwerken. Deze eenheden kunnen overigens variëren in grootte. Immers, in het proces van het leren autorijden zullen bij de eerste rijles het sturen, gas geven, remmen, schakelen en het kijken in de spiegels als aparte eenheden worden ervaren. Als we het 4-staps leerproces zijn doorgegaan en voldoende bekwaam zijn zullen we het autorijden als een eenheid ervaren waardoor er weer ruimte in ons systeem van waarneming en gedrag overblijft om nieuwe dingen aan te leren. We zouden bijvoorbeeld een slipcursus kunnen gaan volgen of leren achteruit rijden met een aanhanger.

De onbewuste filters

In het communicatiemodel zien we de volgende filters:

  1. Tijd en ruimte
  2. Materie en energie
  3. Taal
  4. Herinneringen
  5. Beslissingen
  6. Metaprogramma’s
  7. Waarden en overtuigingen
  8. Attitudes

Tijd, ruimte, materie en energie

De filters tijd & ruimte en materie & energie zijn één van de meest onbewuste filters. Einstein heeft in zijn speciale relativiteitstheorie(*) aangetoond dat deze begrippen zeer relatief zijn en dus per situatie wisselende waarden hebben.

Het voorbeeld dat de theorie van Einstein inzichtelijk maakt is dat van een trein die 100 km per uur voorbij een perron rijdt waarop een persoon staat. Deze persoon ervaart de trein als een zeer snel bewegend voorwerp. Voor een tweede waarnemer die in een andere trein zit die gelijktijdig over een ander spoor met dezelfde snelheid met deze trein meerijdt, zal het lijken of de andere trein stilstaat. Voor deze waarnemer zal het lijken alsof de persoon op het perron, het perron en de rest van de omgeving zich met een snelheid van 100 kilometer in tegenovergestelde richting verplaatsen. Met deze theorie toonde Einstein de betrekkelijkheid van de zintuiglijke waarneming aan en gaf hiermee antwoord op de vraag of de voorstellingen en gedachten die door de zintuiglijke waarnemingen worden opgeroepen wel een volledig en getrouw beeld vormen van de werkelijkheid.

Tijd, ruimte, materie en energie zijn een persoonlijke beleving. Het tijdfilter is nog het meest concrete filter in de beleving van veel mensen, misschien wel omdat tijd een steeds belangrijkere plaats in onze samenleving heeft gekregen. Ondanks dat we de begrippen als tijd, ruimte, materie en energie in meetbare eenheden kunnen weergeven zal de échte beleving hiervan steeds per persoon verschillen. Slechts om het meetbaar te maken heeft de mens er logische eenheden van gemaakt, waarna veel mensen er vanuit gaan dat de beleving van deze begrippen per persoon dus ook dezelfde zouden moeten zijn. Niets is minder waar.

Zo kan het zijn dat verschillende personen een verschillende beleving hebben van bijvoorbeeld één uur. Ook is het mogelijk dat als we verschillende mensen in dezelfde ruimte plaatsen dat zij deze ruimte op een andere manier ervaren.

Ditzelfde geldt natuurlijk voor materie. Als voorbeeld kunnen verschillende mensen op een verschillende manier de structuur van een stof ervaren.

En tenslotte, veel mensen ervaren dat zij op een verschillende manier energie voelen. Energie is bijvoorbeeld het gevoel dat we krijgen bij stralingsenergie (kou/warmte), voortstuwingsenergie (snelheid), zwaartekrachtenergie (springen/vallen), BioGeometrie etc.

Taal

Met taal bedoelen we het vermogen om de externe gebeurtenissen te structureren en er betekenis aan te geven. Net als de andere filters helpt taal ons om structuur te geven aan de veelheid aan informatie die op ons afkomt. We kunnen betekenis geven aan de wereld omdat we het vermogen hebben taal te gebruiken. Feitelijk stuurt onze taal onze waarneming. Hoe groter het taalvermogen, hoe meer schakeringen iemand kan aanbrengen in de structurering van de buitenwereld.

Zo zal een kind dat net leert praten alle soorten auto’s weergeven met het woord ‘auto’ of iets wat daar op lijkt. Pas later leert het kind het begrip auto onder te verdelen in meerdere variëteiten als ‘vrachtauto’, ‘raceauto’, etc.

Herinneringen en beslissingen

Je gedrag in het nu wordt o.a. bepaald door je herinneringen en beslissingen uit het verleden. Om structuur te geven aan alle informatie die op ons afkomt, koppelen we deze informatie aan datgene wat we ooit al eens hebben ervaren. Bovendien houden we ons wereldmodel (onze waarheid) in stand door de besluiten die we over onszelf en de wereld hebben genomen aan de hand van die ervaringen. Zo kan bijvoorbeeld regen gemakkelijk worden tot ‘slecht weer’ en zon tot ‘goed weer’.

John Locke (1632-1704) was de eerste filosoof die uitging van het standpunt dat we geen enkel bewustzijn hebben voordat we een zintuiglijke ervaring hebben gehad. Later zou de filosoof Immanuel Kant (1724-1804) ons systeem typeren als een actief vormende instantie. Het ontvangt niet alleen waarnemingsindrukken van buitenaf maar doet er ook iets mee. Ieder persoon doet er op zijn manier weer iets anders en unieks mee op basis van eerdere zintuiglijke ervaringen en beslissingen.

Metaprogramma’s

Metaprogramma’s zijn ‘stijlen van waarnemen’ en vormen één van de meest onbewuste filters. Ze zorgen er net als de andere filters voor waar we aandacht aan besteden. Metaprogramma’s worden ook wel ‘sorteerstijlen’ genoemd omdat ze er voor zorgen hoe we informatie sorteren. Vanuit het onderzoek van George Miller weten we dat we in staat zijn per seconde tussen de 5 en 9 eenheden aan informatie bewust te verwerken. De metaprogramma’s zijn als het ware de ‘software’ die er voor zorgt aan welke eenheden  aandacht wordt besteed.

Waarden

Waarden zijn die dingen die je belangrijk vindt in het leven.Ze motiveren je vooraf om te doen wat je doet en achteraf evalueren ze hoe tevreden je bent met het resultaat. Ze sturen waar jij in je waarneming aandacht aan besteedt. Ze sturen ieder moment van de dag op onbewust niveau en je kunt je er bewust van worden.
Zo zal iemand die ‘gezondheid’ in zijn waardenhiërarchie heeft staan eerder bereid zijn om gezond te eten en te bewegen dan iemand die deze waarde niet heeft of minder belangrijk vindt

Overtuigingen

Overtuigingen zijn machtige en krachtige werkingsmechanismen die onze waarneming over onszelf en de wereld ieder moment van de dag sturen en ons wereldmodel in stand houden. Overtuigingen geven zekerheid in ons leven, terwijl het tegelijkertijd onze valkuil kan zijn. Onze herinneringen en de daaraan gekoppelde overtuigingen kunnen ons namelijk ook in het hier en nu wel eens in de weg zitten. Zo zal iemand die veel herinneringen heeft van de momenten dat hij niet zo goed uit zijn woorden kwam tijdens het spreken in het openbaar zich in het hier en nu zeer waarschijnlijk niet zo gemakkelijk als eerste melden voor het doen van een toespraak.

Attitudes

Attitude is een ander woord voor houding. Een (onbewuste) manier waarop je op situaties reageert. Attitudes zijn sterk gekoppeld aan waarden en overtuigingen. Je zou ook kunnen zeggen dat een attitude een geheel aan waarden en overtuigingen is met betrekking tot een bepaalde context.

Stuur me dit artikel per email in PDF formaat


Voornaam
Verkeerde invoer
Achternaam
Verkeerde invoer
Emailadres *
Het emailadres is onjuist of nog niet ingevuld.