Interview met Arnold van Doorn
Hoe zou je systemisch werk omschrijven aan iemand die er nog nooit van gehoord heeft?
“Voor mij gaat systemisch werk over de lagen onder de lagen. Waar NLP vooral werkt met je mind en met jouw persoonlijke ervaringen, gaat systemisch werk meer over het hart — over het systeem waarin je geboren bent. Je reageert in dit leven niet alleen vanuit jezelf, maar vanuit een geheel dat al vóór jou bestond. Een netwerk van patronen, bewegingen en loyaliteiten dat door generaties heen loopt.”
Kun je een voorbeeld geven van hoe zulke patronen ontstaan?
“Er is een bekende proef met muizen: een moedermuis krijgt bij een belletje een klein schokje. Generaties later reageren de jongen nog steeds met schrik op datzelfde belletje, zonder dat ze ooit zelf een schok gehad hebben. Dat laat zien hoe sterk onbewuste patronen kunnen worden doorgegeven.”
Je beschrijft het alsof we altijd verbonden blijven met dat systeem. Hoe werkt dat precies?
“Het voelt soms alsof je alles zelf doet, maar dat is maar een deel van het verhaal. Je wordt geboren in een web van relaties, geschiedenis en dynamieken die al lang liepen voordat jij er was. Daar beweeg je vanzelf in mee, ook als je je daarvan niet bewust bent.”
Je noemt het een ‘web’ van relaties. Een soort spinnenweb?
“Je wordt letterlijk geboren in een web van onzichtbare draden. Lijnen naar je ouders, je grootouders, je familiegeschiedenis. Als er aan één kant van dat web wordt getrokken, beweegt er ergens anders automatisch iets mee. Zo werkt het precies in families: ook als je denkt dat je los bent, beweeg je altijd mee met het systeem. Je staat er nooit volledig buiten.”
“Ook als je denkt dat je los bent, beweeg je altijd mee met het systeem”
Waarom hebben die “draden” zoveel invloed?
“Omdat je onlosmakelijk verbonden bent met waar je vandaan komt. Niet bewust, maar via een soort innerlijke loyaliteit. Daar kies je niet voor; het gebeurt eenvoudigweg doordat je in dat systeem geboren wordt.”
Wat versta jij onder loyaliteit in een systemische context?
“Loyaliteit is veel dieper dan ‘ik ga altijd naar dezelfde kapper’. In systemisch werk gaat het over onbewuste verbondenheid. Je kunt loyaal zijn aan een vader die niet uit de verf kwam, of aan een moeder die verdriet droeg. Soms zelfs aan gebeurtenissen of geheimen waar nooit over gesproken is.”
Hoe werkt die loyaliteit door in gedrag?
“Je kunt door het leven gaan met emoties of patronen die helemaal niet van jou zijn. Je draagt iets voor een ander. Je compenseert. Je beschermt. Dat kan je gedrag, relaties en keuzes diep beïnvloeden — zonder dat je weet waarom.” Wat heeft systemisch werk je persoonlijk laten zien?
“Het grootste inzicht was dat ik niet op mijn plek stond. Ik was de jongste van het gezin, maar stond boven mijn vader. Alsof ik een ‘bakje was opgeschoven’, zoals Els van Steijn zou zeggen. Dat zag ik pas door de opstellingen.”
Wat veranderde er toen je dat zag?
“Terug op mijn plek komen bracht enorm veel rust. En het is geen eenmalige correctie, het is een beweging die ik steeds opnieuw mag maken. Mijn natuurlijke neiging is omhoog gaan. De beweging die voor mij klopt, is omlaag: naar mijn plek, naar nederigheid. Dat vond ik vroeger een rotwoord, maar het is wel de beweging die helpt.”
Welke thema’s dienden zich nog meer aan?
“Wantrouwen. Het klinkt als een groot woord maar ik kwam er tijdens een opstelling achter dat ik gevoelsmatig een soort basisrust gemist hebt. Een echt 'thuis' gevoel wat kinderen kunnen voelen wanneer ze thuiskomen. Ik was vanaf een bepaalde leeftijd meer in gevecht dan dat ik kon rusten. Het echt rusten, leunen of vertrouwen op anderen kende ik dus niet zo goed. Door systemisch werk kon ik weer verbinden met waar ik vandaan kom. Daardoor kwam er rust, steun. Dat was groot.”
Zie je die patronen ook vaak terug bij mensen die vastlopen?
“Wat we terugzien in onze opleidingen is dat het thema ‘plek’ heel groot is. Mensen die niet op de juiste plek staan, of een plek innemen die niet van hen is. Je ziet vaak dat kinderen de emoties van hun ouders overnemen. Uit loyaliteit. Ze ontlasten het systeem, maar dragen iets wat niet van hen is.”
“Je ziet vaak dat kinderen de emoties van hun ouders overnemen. Uit loyaliteit.”
Zie je dat kinderen soms volwassen rollen op zich nemen?
“Vaak wel. Bemiddelaars, beschermers, de sterke zijn. Prachtige kwaliteiten, maar ze ontstaan meestal doordat een kind iets probeert te dragen wat eigenlijk van een volwassene is.”
Wat maakt opstellingen zo bijzonder?
“Het blijft verbluffend. Representanten nemen een positie in en gedragen zich op een manier die klopt met het systeem dat ze niet kennen. Elke opstelling klopt en bevat een kern van waarheid. Het laat dingen zien die je met praten alleen niet boven tafel krijgt.”
Wat gebeurt er wanneer puzzelstukjes op hun plek vallen?
“Er ontstaat ruimte. Inzicht. Nieuwe beweging. Je ziet patronen die je leven lang verborgen waren. En je realiseert je: ik kan iets anders doen. Ik kan terug naar mijn plek. Ik hoef niet meer te dragen wat niet van mij is.”
Veel mensen willen na hun eigen proces anderen helpen. Hoe kijk je daarnaar?
“Dat gebeurt inderdaad vaak. Mensen worden geraakt door dit werk en willen het doorgeven. In de training leren we daarom ook opstellingen neerzetten en in dat proces kom je je eigen thema’s tegen. Dat werkt zelfhelend. Sommigen gaan er professioneel mee verder, anderen gebruiken de inzichten in hun eigen leven.”
Wat is een eerste stap die iemand kan zetten?
“Ga eens naar binnen en vraag jezelf: op welke puzzelstukjes wacht ik al heel lang? Welke diepere vragen in mij verdienen een antwoord? Dat is vaak precies waar systemisch werk begint.”
Heb je nog vragen of weet je niet zeker of het iets voor jou is?
Dan kun je persoonlijk contact opnemen met Arnold via
Wil je het zelf ervaren?
Kijk in onze agenda wanneer én waar de volgende opleidingen starten. Wil je Systemisch Werk liever in één avond ervaren? Je bent welkom bij onze opstellingenavonden die regelmatig in Abcoude, Rotterdam, Alkmaar, Arnhem en Vught worden gegeven.
